Uit de kruisingen van roodsterretjes met geelsterretjes zijn de rapsterretjes ontstaan.
Rhodohypoxis X Hypoxis = xRhodoxis
De kwekerij heeft een verzameling xRhodoxis soorten op naam (cursor op plaatje zetten):
|
|
|
 |
 |
|
|
|
|
 |
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
|
Informatie over xRhodoxis, Rhodohypoxis en Hypoxis.
- Rapsterretjes (Latijnse naam 'xRhodoxis') zijn ontstaan uit kruisingen van de al langer bekende roodsterretjes (Rhodohypoxis) en de verwante maar minder bekende geelsterretjes (Hypoxis). Het zijn planten met bolletjes (rootstocks), die 's winters in de eigen pot droog, vorstvrij en muizenvrij(!!!) bewaard worden. In maart kunnen ze verpot worden in een grotere pot en/of verdeeld worden over meerdere potten. Vanaf eind april zorgen de bolletjes dan weer voor een nieuwe groei en bloei. Tijdens de bloei voldoende water geven en de uitgebloeide bloemen verwijderen. Bij een goede verzorging van de planten verdubbelen de bolletjes zich ieder jaar.
- Roodsterretjes (Rhodohypoxis) groeien van nature in Zuidelijk Afrika, waar ze op hoogten boven 1000m in beekdalen hier en daar massaal tussen het gras op een rotsachtige ondergrond groeien. In Nederland zijn deze al 20 jaar op kwekerijen volop bloeiend op potten verkrijgbaar. De planten hebben grasachtige bladeren en de bloemen staan op een hoogte van 5 tot 15 cm. Ze bloeien met sterachtige bloemen in vele kleuren tussen wit en rood. De bloemblaadjes staan in het midden van de bloem zo dicht op elkaar dat het lijkt of de bloem gesloten is (closed eye). De bloemorganen zoals meeldraden, stamper en vruchtbeginsel zijn dus verborgen in de bloem. Weer of geen weer, de roodsterretjes staan met heldere kleuren te bloeien. De bloei op de pot begint vroeg vanaf eind april/begin mei. Bij sommige soorten zijn de bloemen zelfs al eerder te zien dan de grasachtige bladeren. Bij andere soorten komen de bladeren en bloemen tegelijk uit de pot. Roodsterretjes bloeien door tot in julie en/of begin augustus. Ook na de bloei worden de planten tot in oktober goed verzorgd zodat de bolletjes voldoende reserves hebben om het jaar erop weer uitbundig te bloeien. Rhodohypoxis hebben tijdens de bloei en groei voldoende verzorging nodig: o.a. genoeg water tijdens de bloei, de oude bloemen met bloemstengel en al verwijderen, regelmatig bemesten enz. De bolletjes vermeerderen zich gemakkelijk. Een klein potje in maart kan aan het eind van de zomer al uitgegroeid zijn tot een flinke pot vol.
- Geelsterretjes (Hypoxis) hebben een veel groter verspreidingsgebied dan de roodsterretjes. Behalve in een groot deel van Afrika groeien er ook een aantal in delen van Azie, Australie en Amerika. Ze groeien voornamelijk (solitair) in grasvelden en vol in de zon. De bloemen van geelsterretjes zijn bijna allemaal geel. Bij mooi weer gaan de bloemen open d.w.z. de bloemblaadjes openen zich. Dit in tegenstelling tot de roodsterretjes waar de bloemen altijd open staan. In de bloemen van de geelsterretjes zijn de bloemorganen goed zichtbaar. De bloemen van de geelsterretjes bloeien door de lengte van de bloemstengels veel losser. Dit komt ook doordat op de bloemstelen van de geelsterretjes meer bloemen staan. De bloemen apart bloeien niet zo lang als bij de roodsterretjes. Echter geelsterretjes zijn grotere planten en er is meer variatie in de opbouw van de planten.
De bolletjes (rootstocks) van geelsterretje en rapsterretje.
 |
 |
'rootstock' van Hypoxis setosa na 15 jaar,nog één geheel met een groot aantal scheuten.
|
xRhodoxis zaailing na 2 jaar,de bolletjes groeien uit elkaar.
|
Hypoxis.
Van de meer dan 90 soorten Hypoxis zijn er slechts een paar verkrijgbaar bij een beperkt aantal kwekerijen. Geelsterretjes kunnen doorbloeien tot in oktober. Met de nodige selectie op bloemkleur en plantvorm zullen er over een aantal jaren nieuwe soorten aangeboden worden. Deze geelsterretjes zullen compacter groeien en rijker bloeien en dus een goede sierwaarde hebben. De variatie in de vorm van de bolletjes van de geelsterretjes is groot. Sommige soorten hebben veel kleinere bolletjes, die zich redelijk snel vermeerderen. Anderen hebben maar één bol en delen zich nooit Hypoxis hemerocallidae). Er zijn ook geelsterretjes die aan de bovenkant van die ene bol meerdere (tot wel 25) kleinere bolletjes vormen zoals bij Hypoxis setosa.
 |
 |
Hypoxis angustifolium |
Hypoxis hemerocallidae |
 |
 |
Hypoxis hirsuta |
Hypoxis hygrometrica |
|
|
|
Hypoxis setosa |
|
- In zuidelijk Afrika zijn plaatsen waar roodsterretjes en geelsterretjes vlak bij elkaar groeien. Genetisch zijn ze verwant.(vroeger heette Rhodohypoxis baurii een tijd Hypoxis baurii). Er is dan ook een minieme kans dat er natuurlijke kruisingen ontstaan. Deze eerste kruisingen zijn o.a. verzameld door de mensen van Hebron Farm en daarna naar Europa verzonden. De naam 'Hebron Farm' is en wordt nog steeds gebruikt door Engelse kwekers bij nieuwe xRhodoxis soorten.
- In Engeland hebben verschillende kwekers de afgelopen 20 jaar nieuwe xRhodoxis soorten gewonnen. xRhodoxis (intergeneric hybrids) hebben bloemen die fertiel zijn, d.w.z. dat er in de bloem zaad groeit en dat hieruit nieuwe planten kunnen groeien. Dit is belangrijk om andere genetische eigenschappen zoals bloemkleur en plantvorm erin te kunnen kruisen. Kruisingen zijn ook mogelijk tussen de xRhodoxis soorten onderling, naast terugkruisen met Rhodohypoxis en met Hypoxis. De variatie, verkregen uit deze kruisingen, is zo groot dat de mogelijkheden om méér kleur, nieuwe bloemvormen en een grotere variatie van de planten te verkrijgen nog lang niet allemaal bekend zijn. Wij hebben nu bijna 15 jaren xRhodoxis gekruist en geselekteerd. Hierbij is het gelukt om planten te kweken waarbij de sierwaarde van het roodsterretje en de lossere en langere bloeitijd van het geelsterretje gecombineerd worden. Deze zaailingen bloeien dit jaar (2011) al in Belgie, Frankrijk, Engeland, Slovenië, Denemarken, Spanje en Zweden.
- Rapsterretjes(xRhodoxis) zijn te herkennen aan het oogje in de bloem d.w.z. dat de meeldraden en andere bloemorganen zichtbaar zijn in een kuiltje gevormd door de bloemblaadjes. Hiermee zit de vorm van de bloem in tussen die van roodsterretjes en geelsterretjes. Afhankelijk van de kruising waaruit ze zijn ontstaan, kunnen de bloemen van rapsterretjes dichter bij die van roodsterretjes of bij die van geelsterretjes liggen. De planten van rapsterretjes zijn veelal groter dan de roodsterretjes waarmee gekruist is. Ze bloeien langer met vaak ook meer bloemen per bloemsteel. Een aantal van deze zaailingen bloeit net als een aantal geelsterretjes door tot in de herfst.
- Met voldoende verzorging bloeien de rapsterretjes lang door. De planten krijgen vanaf half mei tot half augustus iedere twee weken een lichte bemesting met 12-10-18 (N-P-K). De uitgebloeide bloemen worden met bloemstengel en al verwijderd. De potten met xRhodoxis groeien net als geelsterretjes het beste vol in de zon. Alleen bij tropische omstandigheden hebben de potten midden op de dag wat schaduw nodig. Tijdens de bloei is voldoende water belangrijk. Rapsterretjes groeien bij ons standaard in ronde 1,5 liter potten. De soorten die uitgroeien tot grotere planten worden mooier en hebben meer bloemen in 3 liter potten.
- De naam rapsterretje hebben wij aan deze plantengroep gegeven omdat deze kruisingen vanuit zaad sneller groeien en bloeien dan de roodsterretjes en/of geelsterretjes. Binnen een jaar na het zaaien bloeien al de eerste zaailingen van de rapsterretjes. Ook is de groeikracht van de bollen groter. Er zijn jaren dat de xRhodoxis planten in juli de pot al vol hebben. Voor een goede doorgroei is het overplanten in een grotere pot op dat moment dan het beste. Doordat we al vele jaren met de verschillende sterretjes kruisen hebben we het idee dat er nog veel mogelijkheden in de rapsterretjes zijn in de komende jaren.
- verzameling xRhodoxis zaailingen
|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Deze verzameling nieuwe zaailingen van de rapsterretjes geeft een goed beeld van de verscheidenheid die uit de verschillende kruisingen groeit. Tot nu toe zijn er nog maar een beperkt aantal kruisingen geprobeerd. Het is dus waarschijnlijk dat er de komende jaren uit andere kruisingen tussen roodsterretjes en geelsterretjes, tussen rapsterretjes en/of met terugkruisingen en na zelfbestuiving van F1 planten nog vele nieuwe rapsterretjes zullen groeien. Dit is nog maar een begin. Wij hopen dat met dit verhaal ook andere plantenliefhebbers zullen beginnen met het kruisen van planten (die bij hen passen). Zo kunnen er meer en betere mooie nieuwe planten groeien.
Vorig jaar is er ook in Zuid Afrika in het veld weer een nieuwe kruising gevonden. Als meer mensen uitgebreid gaan zoeken zullen daar vast nog een aantal nu nog onbekende rapsterretjes vandaan kunnen komen.
